Verpleeghuizen worden geconfronteerd met een 'nieuwe realiteit'
Rust- en verzorgingstehuizen vangen vandaag steeds kwetsbaardere bewoners op, die vaak kampen met neurocognitieve of psychiatrische stoornissen zoals dementie, depressie, angst, verwardheid en in sommige gevallen ook een verhoogd risico op suïcide. In een nieuw advies stelt de Hoge Gezondheidsraad (HGR) dat het huidige zorgmodel onvoldoende is aangepast aan deze evolutie binnen de bewonerspopulatie.
De HGR wijst op een groeiende kloof tussen de reële zorgnoden van bewoners en de manier waarop de ouderenzorg vandaag is georganiseerd. Opleiding, personeelsnormen, evaluatie-instrumenten en financieringsmechanismen zijn volgens het advies nog altijd in grote mate gericht op fysieke zorg. Daardoor wordt te weinig rekening gehouden met de psychologische, sociale, relationele en existentiële dimensies van zorg, terwijl net die aspecten steeds belangrijker worden in de huidige bewonerspopulatie.
Volgens de HGR heeft dat deze situatie niet alleen een negatieve impact heeft op de levenskwaliteit van bewoners, maar ook op zorgverleners, die geconfronteerd worden met een hogere werkdruk en een verhoogd risico op burn-out. De raad pleit daarom voor meer persoonsgerichte zorg, waarbij levensgeschiedenis, voorkeuren, waardigheid, identiteit, spiritualiteit en persoonlijke levensprojecten expliciet worden geïntegreerd in het zorgplan van elke bewoner.
Daarnaast beveelt de HGR aan om de geestelijke gezondheid bij opname systematisch te screenen, terughoudender te zijn met het voorschrijven van psychofarmaca en sterker in te zetten op niet-medicamenteuze alternatieven. Daarbij worden onder meer lichaamsbeweging, muziektherapie en psychosociale interventies genoemd.
Isolatie tegengaan
Verder stelt het advies dat familieleden en mantelzorgers nauwer betrokken moeten worden bij de opvolging en monitoring van bewoners. Daarnaast zouden woonzorgcentra baat hebben bij een meer open werking, om sociale isolatie van bewoners actief tegen te gaan.
Tot slot roept de HGR de overheid op om zowel regelgeving als financiering aan te passen aan de toenemende complexiteit van de zorgnoden. Zonder stabiele zorgteams, permanente opleiding en een betere organisatie van het werk dreigt deze noodzakelijke transformatie volgens het advies vooral theoretisch te blijven.