Groen dient conceptnota nieuwe regelgeving ouder worden in
Vlaams Parlementslid Jeremie Vaneeckhout heeft samen met andere parlementsleden van Groen een conceptnota ingediend met concrete stapstenen voor zelfstandig en ondersteund ouder worden in de eigen buurt
Herman Nys, em. prof. medisch recht, KU Leuven
Met deze conceptnota willen de indieners een bijdrage leveren aan de noodzakelijke beleidsontwikkeling, met bijzondere aandacht voor het continuüm dat voorafgaat aan de residentiële context en de zorgnoden die daarmee gepaard gaan. De nota stelt zes concrete stapstenen van een groen ouderenbeleid voor, waaronder de twee volgende.
Waardig ouder worden: autonomie en participatie
Op het vlak van zorg en wonen streven de indieners van deze conceptnota naar een beleid dat de keuzevrijheid en autonomie van ouderen vergroot. Ouderen moeten zelf kunnen beslissen hoe ze hun leven willen inrichten. Dat wordt gerealiseerd via toegankelijke informatiecampagnes waarbij ouderen heldere en volledige informatie krijgen zodat ze met die kennis weloverwogen keuzes kunnen maken over hun toekomstige woonomgeving.
Daarnaast pleiten de indieners voor de invoering van een persoonsvolgend zorgbudget waarmee ouderen zelf kunnen bepalen op welke manier en door wie ze zorg ontvangen.
Om de waardigheid en de rechten van ouderen te garanderen moet de overheid zich internationaal inzetten voor de totstandkoming van een VN-ouderenrechten verdrag. Zo krijgen ook ouderen een duidelijk juridisch kader waarop verder beleid kan worden gebouwd.
Als dat verdrag er eenmaal is, kan een ouderenrechtencommissariaat worden opgericht dat toeziet op de naleving van de rechten van ouderen en dat werkt als een onafhankelijk baken voor bescherming en handhaving.
Ook autonomie over het levenseinde moet onder de aandacht gebracht worden. Er moet worden nagedacht over hoe met het levenseinde wordt omgegaan. Momenteel is dat volgens de Vlaamse Ouderenraad iets wat herleid wordt tot een technische bespreking waarbij “we de menselijke kant van gezondheid en sterven uit het oog zijn verloren”.
Om autonomie te garanderen moeten ouderen goed op de hoogte gebracht worden over de verschillende mogelijkheden. Alleen met genoeg informatie kunnen ze tijdig en autonoom doordachte keuzes maken over hun verdere levensjaren. Ook het debat over het zogenaamde voltooide leven of over begeleide levensbeëindiging bij een stervenswens zonder medische grond moet daarin een plaats krijgen.
Dat staat fundamenteel los van de uitdagingen in de ouderenzorg, maar gaat over de ultieme zelfbeschikking. Daarom wordt daar in deze conceptnota niet verder op ingegaan.
Tegen privatisering of vermarkting van de zorg
Om de zorg voor ouderen kwaliteitsvol en betaalbaar te houden, moet worden afgestapt van woekerwinsten in de zorg. Blinde commercialisering zorgt voor tal van nadelen. Om die te vermijden willen de indieners een transparante boekhouding opleggen aan elke voorziening in de hele zorgsector. Met een maximumrendementsnorm zorgen ze ervoor dat commerciële uitbaters geen buitensporige winsten kunnen boeken. Alle winst boven een bepaald percentage moet terugvloeien naar de zorgkwaliteit, het personeel en de infrastructuur van de zorginstelling.
Of ze dat effectief ook doen, kan worden nagekeken in de verplichte transparante boekhouding. Zowel winstcreatie via zorgvastgoed als sluitingen vanwege te hoge huurlasten worden bestreden via een nieuw decreet, waarbij uitbaters van de zorginstelling ook minstens 80 procent van de gebouwen in eigen beheer moeten hebben. De overige 20 procent van de infrastructuur mag worden gehuurd via commerciële spelers.
Een hoger aandeel gehuurde gebouwen blijft wel mogelijk als die huur via de overheid verloopt. Daarmee bestrijden de indieners het fenomeen waarbij huurinkomsten van zorginstellingen onder de radar doorvloeien naar andere privéspelers.
Die maatregelen moeten worden ingevoerd met een duidelijke overgangsperiode en geleidelijk aan om een implosie van zorgvoorzieningen te voorkomen. Tijdens die overgangsperiode hebben instellingen de tijd om zich aan te passen aan de nieuwe wetgeving of een overnemer te vinden.