Reacties op penicilline ontmythologiseren
Op 25 februari startte het CHU van Luik een nieuwe consultatie op, PEN-FAST genoemd, om obstakels tegen een goed gebruik van antibiotica weg te werken. Doel: een betere evaluatie van reacties op penicilline en meteen een provocatietest uitvoeren naargelang van de bevindingen bij een specifieke anamnese.
Meer dan 90% van de patiënten die allergisch zouden zijn voor penicilline, vertoont geen echte door IgE gemedieerde reactie.(1) In geval van een eerdere reactie die als weinig riskant wordt beschouwd (typisch een episode van diarree en/of huiduitslag tijdens een virale infectie), is het mogelijk het therapeutische beleid te verbeteren. Het is daarbij de bedoeling andere, mogelijk minder effectieve antibiotica die de prognose van de patiënt in het gedrang zouden kunnen brengen in geval van een ernstige bacteriële infectie, te vermijden.
Een directe perorale test
Voor het nieuwe spreekuur zijn de artsen uitgegaan van de gegevens van de gerandomiseerde PALACE-studie(2) teneinde de toegang tot de referentieantibiotica waar mogelijk te verbeteren. De meeste reacties na toediening van een antibioticum (uitslag, maag-darmsymptomen) worden ten onrechte als iatrogeen beschouwd. Vaak gaat het immers om een virale rash of een kruisreactie.
Er bestaat een directe orale test, die 2,5 uur duurt en in het ziekenhuis wordt uitgevoerd. Daarbij worden twee doses van het antibioticum met een tussenpoos van dertig minuten toegediend. Het is bewezen dat die test niet minder goed is dan de klassieke huidtests. De test is effectief en heeft een uitstekend veiligheidsprofiel bij patiënten die een laag risico op reacties lopen. Daarom wil het CHU van Luik de test op grotere schaal toepassen, ook als de huidtests positief zijn.
5-12% van de patiënten ontwikkelt een late huiduitslag, die waarschijnlijk gemedieerd wordt door de cellulaire immuniteit. Dat is geen strikte contra-indicatie voor latere toediening van penicilline en al zeker niet als de behandeling wordt stopgezet binnen drie tot vijf dagen na het verschijnen van de uitslag en als die niet bestaat uit blaasjes, mondulcera of afschilfering. De test wordt niet uitgevoerd bij patiënten met een voorgeschiedenis van anafylaxie.
Doelstellingen
Huidtests geven vaak foutpositieve uitkomsten. Penicilline is het eerstelijnsantibioticum bij tal van infecties. Het is dan ook de bedoeling vaker penicilline te kunnen voorschrijven.
Slechts ongeveer 2% van de patiënten die ooit een reactie op penicilline hebben vertoond, vertoont een echte door IgE gemedieerde allergie. Als je dan veiligheidshalve een ander antibioticum met een vaak breder spectrum gaat voorschrijven, zou dat averechtse effecten kunnen hebben: hoger risico op optreden van resistentie en minder goede klinische uitkomsten.
Tegen die achtergrond raadt de American Academy of Allergy, Asthma and Immunology (AAAI) dan ook aan de term “allergie” in elektronische dossiers te vervangen door “waarschuwing”. De arts weet dan dat hij dan misschien toch penicilline kan voorschrijven, ook als de patiënt in het verleden een reactie op penicilline zou hebben vertoond.
Referenties:
1. Harleen Marwah et al. “Allergy or Assumption of Allergy - When to Test for a Penicillin Allergy”. New England Journal of Medicine vol. 393 (2025): 1340-1342.
2. Copaescu, Ana Maria et al. “Efficacy of a Clinical Decision Rule to Enable Direct Oral Challenge in Patients With Low-Risk Penicillin Allergy: The PALACE Randomized Clinical Trial.”JAMA internal medicinevol. 183,9 (2023): 944-952.