Gynaecologie
Preventie van tubo-ovarieel carcinoom: nut van een opportunistische salpingectomie
Een salpingectomie verlaagt het risico op tubo-ovarieel carcinoom. Op verzoek van de European Society of Gynaecological Oncology heeft een panel van experts in 2026 een consensus ad hoc opgesteld. Bij gebrek aan specifieke gerandomiseerde studies hebben ze daarbij de Delphi-methode toegepast.
Een opportunistische salpingectomie is een resectie van de twee eileiders tijdens bekken- of buikchirurgie voor een andere indicatie bij vrouwen die geen kinderwens meer hebben. Daarbij wordt uitgegaan van de hypothese dat een sereus epitheliaal ovariumcarcinoom ontstaat in de eileiders. Het betreft dus een vorm van primaire preventie in samenhang met een andere heelkundige ingreep.
Daling van het kankerrisico en gegevens over de veiligheid
Uit de literatuur blijkt duidelijk dat een salpingectomie correleert met een significant lagere incidentie van later optreden van een tubo-ovarieel carcinoom. De daling wordt geraamd op 42-80%. Die informatie is hoofdzakelijk gebaseerd op observatieonderzoeken, maar aangezien ze zo coherent is, kan een opportunistische salpingectomie toch relevant zijn als primaire preventie bij vrouwen die een gemiddeld risico lopen en geen kinderwens meer hebben.
Een bilaterale salpingectomie heeft overigens geen invloed op de ovariële reserve op korte termijn, verhoogt het perioperatieve risico niet en de operatie zal dan niet veel langer duren. Tot nog toe is geen duidelijk hoger risico op voortijdige menopauze vastgesteld. De endocriene langetermijneffecten zijn echter nog onvoldoende gedocumenteerd.
Integratie in de klinische praktijkvoering en toestemming
De richtlijnen raden aan vrouwen die gynaecologische bekkenchirurgie moeten ondergaan met behoud van de ovaria, preoperatief stelselmatig informatie te geven over een opportunistische salpingectomie. Dat kan ook worden overwogen bij geprogrammeerde niet-gynaecologische bekken- of buikchirurgie als de technische omstandigheden dat mogelijk maken, maar op zichzelf is een opportunistische salpingectomie geen indicatie voor chirurgie.
Een heldere en gepersonaliseerde preoperatieve counseling is zeer belangrijk gezien de mogelijke heilzame effecten op oncologisch vlak en de onzekerheid over de ovariële functie op lange termijn. Op zichzelf is de leeftijd geen contra-indicatie volgens de ESGO-consensus. Een opportunistische salpingectomie mag niet dringend worden uitgevoerd of zonder duidelijk voortplantingsproject. In geval van een vraag tot definitieve sterilisatie verkiezen meerdere wetenschappelijke verenigingen nu een salpingectomie boven een eileiderligatuur gezien de mogelijke heilzame effecten ervan op oncologisch vlak, maar zonder specifieke aanbeveling buiten die context.
Referenties:
1. Piek JM, Schauwaert J, Ellis LB, et al. Opportunistic salpingectomy for prevention of tubo-ovarian carcinoma: ESGO consensus statements. JAMA. 2026. doi:10.1001/jama.2025.24510
2. Mor-Hadar D, Wilailak S, Berek J, McNally OM; FIGO Committee on Women’s Cancer. FIGO position statement on opportunistic salpingectomy as an ovarian cancer prevention strategy. Int J Gynaecol Obstet. 2024;167(3):976–980. doi:10.1002/ijgo.15884
