Griepseizoen 2026-2027: vooral H3N2 verwacht
De vaccinatiecampagne voor het griepseizoen 2026-2027 startte op 15 oktober. Ondanks duidelijke aanbevelingen voor vaccinatie van risicogroepen blijft de vaccinatiegraad in België achter.
In het griepseizoen 2025-2026 duurde de epidemie ongeveer tien weken, wat overeenkomt met een klassiek seizoensverloop. Hoewel het seizoen minder zwaar was dan het recordseizoen 2024-2025, bleef de impact op de gezondheidszorg aanzienlijk.
"Dat het voorbije seizoen minder uitzonderlijk was dan het jaar voordien, betekent niet dat griep onschuldig is geworden", zegt prof. Marc Van Ranst, viroloog en epidemioloog aan de KU Leuven. "Elk jaar opnieuw veroorzaakt influenza duizenden ziekenhuisopnames en een belangrijke oversterfte bij kwetsbare mensen."
Vooral ouderen, mensen met chronische aandoeningen en bewoners van woonzorgcentra liepen een verhoogd risico op ernstige complicaties en ziekenhuisopname. Ook de huisartsenpraktijken en spoeddiensten registreerden tijdens de piekweken een sterke toename van het aantal patiënten met influenza-achtige aandoeningen.
Australië als indicator
De epidemiologische situatie op het zuidelijk halfrond, waar het griepseizoen een half jaar voorsprong heeft, blijft een belangrijke indicator voor het volgende Europese winterseizoen, zegt Van Ranst. "Dit jaar zien we in Australië een late griepgolf, die vermoedelijk nu pas rond zijn piek zit. Maar dat wil niet zeggen dat wij ook een laat griepseizoen zullen krijgen. Wat wel voorspellende waarde heeft, is het type dat daar circuleert – vijf op de zes jaar komt dat overeen met wat wij zullen krijgen.”
Dit jaar circuleert in Australië vrijwel uitsluitend influenza A, met H3N2 als belangrijkste subtype. Dat is net iets minder goed nieuws voor mensen die voor 1968 geboren zijn. "We nemen aan dat het virus waarmee je in je jeugd het eerst mee in aanraking komt, het virus is waar je het meest aangepast op reageert", legt Van Ranst uit. "Voor wie geboren is tussen 1968 en 2019, is dat H3N2. Wie ouder is dan 70, ziet liever H1N1, want dat is het virus van hun jeugd: het circuleerde tussen 1918 – de Spaanse griep – en 1957, toen de H2N2-stam opdook."
Campagne 2026-2027
De vaccinatiecampagne voor het seizoen 2026-2027 is gestart op 15 oktober. De vaccinatie gebeurt het best vóór influenza zich op grote schaal begint te verspreiden, zodat voldoende immuniteit kan worden opgebouwd.
Volgens de adviezen van de Hoge Gezondheidsraad blijven de prioritaire doelgroepen dezelfde: 65-plussers, bewoners van zorginstellingen, zwangere vrouwen, mensen met chronische aandoeningen en gezondheidswerkers. Ook huisgenoten van risicopatiënten komen voor vaccinatie in aanmerking.
Voor patiënten vanaf 65 jaar geeft de Hoge Gezondheidsraad de voorkeur aan een versterkt vaccin: een hooggedoseerd vaccin, of een standaardgedoseerd vaccin met adjuvans. Voor de meeste andere doelgroepen blijft een standaardgedoseerd vaccin zonder adjuvans aanbevolen. Bij de keuze voor een vaccin voor een oudere patiënt spelen ook beschikbaarheid van vaccins en de voorkeur van de patiënt mee; de bijkomende winst van de versterkte vaccins is in absolute cijfers beperkt.
Dr. Aurore Girard spoort artsen ook aan om zichzelf te laten vaccineren
Vaccinatiegraad kan beter
Ondanks de duidelijke aanbevelingen van de HGR blijft de vaccinatiegraad in België achter. Bij de 65-plussers laat slechts ongeveer de helft zich jaarlijks vaccineren tegen griep, terwijl de WHO een vaccinatiegraad van minstens 75% vooropstelt. Ook bij mensen met chronische aandoeningen en zwangere vrouwen blijft de vaccinatiegraad onvoldoende.
Daarbij zijn opvallende regionale verschillen. In Vlaanderen is 58,5% van de 65-plussers gevaccineerd; in Wallonië is dat 44,7%, in Brussel 43,3%. Bij de zwangere vrouwen in Vlaanderen laat 25,7% zich vaccineren; in Wallonië en Brussel is dat respectievelijk 8,7% en 9,4%. Er is ook een duidelijk verband met socio-economische status: bij de minst bevoorrechte kwintielen in de Belgische Index van Meervoudige Deprivatie (BIMD) is de vaccinatiegraad duidelijk lager dan in de meer bevoorrechte kwintielen.
Vaccinatie blijft belangrijk
De jaarlijkse vaccinatie tegen griep blijft belangrijk, zeker voor ouderen en risicogroepen, benadrukt dokter Aurore Girard, voorzitter van de Franstalige huisartsenvereniging SSMG. Ze pleit voor een proactieve aanpak door de huisarts: risicopatiënten identificeren, hen aan vaccinatie herinneren, en tijdens de afspraak ook nagaan of een covidvaccin aangewezen is. Een uitnodiging biedt de gelegenheid om vragen of twijfels over het griepvaccin te bespreken.
Girard spoort artsen ook aan om zichzelf te laten vaccineren.
Covidvaccinatie
De vaccinatiecampagne tegen covid ging van start op 29 september. Uit monitoring van rioolwater bleek dat het virus toen al volop circuleerde. Start die vaccinatie dan niet te traag? Marc Van Ranst nuanceert. "Om te beginnen zijn de vaccins nog maar sinds een paar weken beschikbaar. Dus veel vroeger starten ging sowieso al niet."
"We treffen inderdaad covid aan in het rioolwater, maar de impact blijft beperkt. We zien geen overrompeling op de afdelingen intensieve zorg of in de ziekenhuizen. Veel mensen maken nu covid door, net zoals we andere respiratoire virussen doormaken rond deze periode. De omikronvariant van het coronavirus is ook totaal niet te vergelijken met de varianten uit 2020 en 2021. Omikron is heel besmettelijk, wat voor een virus erg belangrijk is; maar het is wat minder ziekmakend. En omdat het zo infectieus is, zijn we er bijna allemaal al mee in aanraking gekomen."
"De overgrote meerderheid van de bevolking is bovendien meerdere keren gevaccineerd de voorbije zes jaar. En dat geeft ook wel wat bescherming. Er is dus geen sprake van maatregelen die zouden laten terugdenken aan 2020."