Geneesmiddelen onder contract zijn slachtoffer van hun succes

MORSE-rapport: innovatie versnelt, de factuur loopt op

RIZIV Het jaarlijkse MORSE-rapport over de kosten van geneesmiddelen werd gisteren voorgesteld op het Verzekeringscomité. De snelle innovatie in de farmasector weegt zwaar op het budget van het RIZIV.

Het MORSE-rapport (Monitoring Of Reimbursement Significant Expenses) voor 2024 bevestigt een structurele trend die sommigen zorgen baart: “Snelle innovatie, de uitbreiding van indicaties en de intensivering van behandelingen verschuiven het zwaartepunt van kosten naar de ziekenhuissector en naar enkele klasses van geneesmiddelen met een hoge budgettaire impact.”

Geneesmiddelen met een groot innovatiepotentieel, die snel bij de betrokken patiënten terechtkomen, maken deel uit van deze moeilijke vergelijking. Hoewel de kosten van deze farmaceutische specialiteiten “onder overeenkomst” (art. 81/111) gedeeltelijk onder controle zijn, vormt het groeiende gewicht van de uitgaven voor enkele zeer innovatieve geneesmiddelenklassen “een reële en grote uitdaging op het gebied van duurzaamheid.”

Om dit aan te pakken, heeft het RIZIV in 2025 een meerjarenkader met de farmaceutische industrie opgesteld. In dit kader wordt het aandeel van de uitgaven voor geneesmiddelen beperkt tot 17,3% van de totale uitgaven voor gezondheidszorg.

Stijging vooral in de ziekenhuissector

Het rapport berekent dat de bruto-uitgaven voor geneesmiddelen van het RIZIV 7,9 miljard euro bedroegen in 2024, wat neerkomt op een stijging van 9,6% ten opzichte van 2023.

Na diverse compensaties en bijdragen door de farmaceutische industrie voor de zogenaamde geneesmiddelen onder contract bedroegen de netto-uitgaven 5,6 miljard euro, een stijging van 6,6% ten opzichte van het voorgaande jaar.

De ziekenhuissector is goed voor 54,7% van de bruto-uitgaven voor geneesmiddelen, juist vanwege deze geneesmiddelen onder contract. Dit is in overeenstemming met de ontwikkelingen van de afgelopen jaren.

Andere farmaceutische diensten (medische voeding, diabeteszorgtrajecten, referentieapothekerskosten, magistrale preparaten, vaccinatie, enz.) vertegenwoordigden 258 miljoen euro (+6,7%).

Geneesmiddelen onder contract vormen volgens het RIZIV een grote uitdaging op het vlak van budgettaire duurzaamheid

Top 15 van de duurste geneesmiddelenklassen

Het MORSE-rapport somt de 15 geneesmiddelenklassen (van de 164) op die het grootste deel van de kosten voor hun rekening nemen: 68% om precies te zijn.

De lijst wordt aangevoerd door monoklonale en geconjugeerde antilichamen voor 1,3 miljard, een stijging van 8,6%. Deze kosten worden opgedreven door het massalere gebruik van moleculen van de nieuwe generatie.

Daarna volgen eiwitkinaseremmers voor 510 miljoen euro, een lichte daling (-1%) maar met volumes die zijn gestegen als gevolg van nieuwe indicaties.

Antidiabetica, met uitzondering van insuline, roepen vragen op, aangezien de kosten van 275 miljoen euro (+16,5%) in tien jaar tijd zijn verdrievoudigd. MORSE constateert, naast de onmiskenbare toename van het aantal patiënten, “een verschuiving van het gebruik bij niet-vergoedbare indicaties (gewichtsverlies) en door het bredere gebruik van GLP-1-analogen en gliflozinen (SGLT2-remmers).” Bewustwordingsacties en betere controle op de vergoedingsvoorwaarden moeten offlabelgebruik tegengaan.

Het MORSE-rapport constateert ook een sterke groei van lipidenverlagende middelen, sinds 2022 “dankzij PCSK9-remmers, inclisiran en combinatieschema’s bij patiënten met een hoog cardiovasculair risico.”

De groei van immunosuppressiva zal in 2024 beperkt zijn, maar ze blijven toch de grootste kostenpost in termen van brutokosten in openbare apotheken en de tweede in ziekenhuizen en officina samen (bijna één miljard euro).

Tot slot zijn er nog andere snelgroeiende geneesmiddelenklassen, zoals immunoglobulinen, anti-CGRP-migrainegeneesmiddelen, geneesmiddelen voor innovatieve dermatologie of het zenuwstelsel, vaak onder een overeenkomst met tijdelijke vergoeding.

Geneesmiddelen onder contract: een apart geval

Geneesmiddelen onder contract zijn in zekere zin het slachtoffer van hun eigen succes en vormen volgens het RIZIV een grote uitdaging op het vlak van budgettaire duurzaamheid.

In 2024 was er een stijging van 16% in het aantal overeenkomsten en van 10% in het aantal moleculen. In 2024 leidde 77% van de onderhandelingen tot een overeenkomst. En hoewel de bedrijven 45,4% terugbetalen, zijn de gemiddelde nettokosten van een overeenkomst voor het RIZIV toch gestegen van 6,9 naar 8,2 miljoen euro.

Als klap op de vuurpijl klaagt de Commissie Tegemoetkoming Geneesmiddelen (CTG) over een toenemende werkdruk. Ze behandelde 532 unieke dossiers in 2024, wat 23% meer is dan het jaar ervoor.

In twee derde van de gevallen brengt de CTG een positief advies uit aan de minister, in 18% van de gevallen stelt ze een overeenkomst voor en in 14% van de gevallen brengt ze een negatief advies uit.

>> Raadpleeg hier het volledige rapport.