Bloedt je tandvlees? Zo verzorg je het op de juiste manier
Wat je tandarts je wil laten weten
Een beetje bloed in de wasbak na het tandenpoetsen kan je doen twijfelen of je ’s avonds nog wel wilt poetsen. Toch is bloedend tandvlees een signaal dat aandacht verdient. Met enkele goede gewoontes kun je vaak al een groot verschil maken. Dr. Jean-Marc Dersot, voormalig voorzitter van de Franse Vereniging voor Parodontologie en Orale Implantologie, geeft advies.
Bloeden duidt op een ontsteking
Tandplak, ook wel bacteriële plaque genoemd, is een zachte laag van bacteriën die van nature in je mond voorkomen. Als die bacteriën zich ophopen, reageert je lichaam daarop. Er stroomt meer bloed naar het tandvlees om afweerstoffen aan te voeren, waardoor het tijdens het poetsen kan gaan bloeden. Die ontsteking wordt gingivitis genoemd. Je tandvlees kan daarbij ook rood, gezwollen of gevoelig worden.
Signalen om op te letten
Bespreek terugkerend bloedend tandvlees met je tandarts, ook als je er weinig last van hebt.
Poets niet minder in de hoop dat het bloeden vanzelf stopt. Daardoor blijft er juist meer tandplak achter.
Vraag je tandarts of er sprake kan zijn van parodontitis, een aandoening van het tandvlees en de weefsels rond de tanden. Naar schatting heeft 20 tot 40 % van de Belgen hiermee te maken.
Gingivitis kan volledig verdwijnen
Gingivitis is omkeerbaar. Als je tandplak goed verwijdert, kan je tandvlees opnieuw gezond worden. Dat bleek al uit een experiment uit 1965, waarbij studenten van een Scandinavische tandheelkundige faculteit drie weken stopten met hun mondhygiëne. Hun aanvankelijk gezonde tandvlees raakte ontstoken en ook de samenstelling van de bacteriën in hun mond veranderde. Zodra ze opnieuw begonnen te poetsen, herstelde hun tandvlees.
Maak tandplak zichtbaar
Poets je tanden minstens twee keer per dag om tandplak te verwijderen. Wanneer gingivitis geneest, verdwijnen ook het bloeden, de zwelling en de gevoeligheid.
Vraag je tandarts om aan te tonen waar na het poetsen nog tandplak achterblijft, zodat je die plekken gerichter kunt reinigen.
Je kunt ook een tandplakindicator gebruiken: een kleurstof die tandplak zichtbaar maakt en verkrijgbaar is als vloeistof of tablet.
Ook tussen de tanden is reiniging belangrijk
"Je tanden reinigen blijft niet beperkt tot enkel je tandenborstel”, benadrukt dr. Dersot. Flossen vraagt een bepaalde techniek en is voor sommige mensen, onder wie kinderen en ouderen, niet altijd eenvoudig. Bij volwassenen kunnen interdentale borsteltjes een praktisch alternatief zijn. Die kleine borsteltjes worden tussen de tanden geschoven. Als er voldoende ruimte voor is, zijn ze volgens dr. Dersot effectiever dan flosdraad en bovendien eenvoudiger in gebruik.
Zoek de hulpmiddelen die bij je passen:
Kies samen met je tandarts interdentale borsteltjes die passen bij de ruimtes tussen je tanden. Ze vormen een aanvulling op je tandenborstel.
Vraag om een demonstratie en laat daarna zelf zien hoe je ze gebruikt. De beweging lijkt op die van een tandenstoker en voelt voor veel mensen vertrouwder aan dan flossen.
Heb je moeite met flosdraad, bespreek dat dan met je tandarts. Die kan helpen om een hulpmiddel te vinden dat beter bij je past.
Tandpasta ondersteunt je poetsbeweging
Een tandpasta voor het tandvlees, zoals Parodontax, vervangt het mechanisch verwijderen van tandplak door goed te poetsen niet. Dr. Dersot wijst er wel op dat fabrikanten zoals Colgate-Palmolive en Procter & Gamble wetenschappelijke studies publiceren naar hun producten. Tandpasta’s uit de supermarkt kunnen dus een bewezen werking hebben, meestal bij gingivitis. Toch blijven de juiste poetsbeweging en geschikte hulpmiddelen belangrijker dan de keuze van de tandpasta.
In het tandpasta-schap
Kies bij voorkeur een tandpasta met fluoride, zoals dr. Dersot adviseert.
Vermijd sterk schurende tandpasta’s, die het tandoppervlak door wrijving kunnen beschadigen. Vraag advies als je twijfelt.
Hou in gedachten dat een tandenborstel zelfs met kraanwater tandplak kan verwijderen. Dat onderstreept vooral het belang van goed poetsen en verandert niets aan het advies om een fluoridehoudende tandpasta te gebruiken.
Tandsteen vereist een afspraak
Zelfs als je zorgvuldig poetst, kan tandsteen ontstaan. Deze harde afzetting hecht zich stevig aan de tanden en kun je, in tegenstelling tot zachte tandplak, niet zelf verwijderen. Parodontale aandoeningen verlopen bovendien vaak zonder duidelijke klachten en worden volgens dr. Dersot nog te vaak onderschat, zowel door patiënten als door sommige tandartsen. Ook een rapport uit 2021 van The Economist Intelligence Unit en de Europese Federatie voor Parodontologie wijst op dat gebrek aan kennis.
Maak gebruik van de controle om inzicht te krijgen
Maak één tot twee keer per jaar een afspraak bij je tandarts, onder meer om tandsteen te laten verwijderen.
Vraag om een duidelijke uitleg over de toestand van je tandvlees en wat je zelf kunt verbeteren.
Laat je tandarts tonen welke plekken extra aandacht nodig hebben en vraag om praktische tips.
Wanneer het steunbot is aangetast
In sommige gevallen ontwikkelt gingivitis zich tot parodontitis. Daarbij raakt niet alleen het tandvlees ontstoken, maar wordt ook het bot rond de tanden geleidelijk afgebroken. Daardoor verdwijnt een deel van de ondersteuning van de tanden. De ontsteking kan worden behandeld, maar verloren bot groeit slechts in zeer uitzonderlijke gevallen terug. Dat betekent niet dat je je tanden automatisch verliest. Als het botverlies wordt gestabiliseerd, kan de situatie volgens de specialist nog tientallen jaren stabiel blijven.
Begrijp wat er verbeterd kan worden
Laat nagaan of alleen je tandvlees is aangetast of ook het bot dat je tanden ondersteunt. Gingivitis en parodontitis hebben niet dezelfde herstelmogelijkheden.
Laat gingivitis behandelen om verdere schade te voorkomen, ook al ontwikkelt de aandoening zich niet bij iedereen tot parodontitis.
Heb je parodontitis, vraag dan hoe je de situatie kunt stabiliseren en dat resultaat op lange termijn kunt behouden. Ook na botverlies is het mogelijk om je tanden te behouden.
Je tanden lijken langer
Wanneer het tandvlees terugtrekt en een groter deel van de tand zichtbaar wordt, spreekt de tandarts van gingivale recessie. Daarbij kunnen de blootliggende tandwortels gevoeliger worden. In tegenstelling tot het glazuur, de harde laag rond het normaal zichtbare deel van de tand, bevatten die gebieden zenuwuiteinden die prikkels doorgeven. Teruggetrokken tandvlees betekent niet automatisch dat je je tanden zult verliezen.
Let op wat er voor je verandert
Meld het als je tandvlees in de loop van de maanden verder lijkt terug te trekken.
Beschrijf eventuele gevoeligheid, ongemak, een klein sneetje of een stukje tandvlees dat los lijkt te zitten.
Vertel ook als je je stoort aan het uitzicht of je zorgen maakt over de verandering. Je kunt een specialist om advies vragen om te beoordelen of een ingreep zinvol kan zijn.
Afwachten of ingrijpen, afhankelijk van je situatie
Een parodontoloog is een tandarts die gespecialiseerd is in het tandvlees en de steunweefsels rond de tanden. Dit specialisme wordt in België erkend. Meestal wordt je door je huisarts of tandarts doorverwezen. Indien nodig kunnen röntgenfoto’s worden gemaakt om eventueel botverlies in verband met het terugtrekkende tandvlees vast te stellen.
Beslis samen met je behandelaar
Blijft de terugtrekking stabiel en heb je geen last van gevoeligheid of esthetische hinder, bespreek dan met je behandelaar of regelmatige controle voldoende is. Goed tandenpoetsen blijft daarbij belangrijk.
Stel voor om een foto in je tandheelkundig dossier te bewaren, zodat je tandarts de situatie bij volgende controles kan vergelijken.
Verandert de situatie of ondervind je hinder, vraag dan of een tandvleestransplantatie aangewezen is. Zo’n ingreep kan blootliggende tandwortels bedekken, maar is niet altijd nodig.
Een goede dagelijkse mondverzorging en advies op maat van je tandarts vormen samen een sterke basis voor gezond tandvlees. Ook wanneer er al problemen zijn, kan de juiste zorg helpen om je tanden nog jarenlang te behouden.