RA: biologische geneesmiddelen verminderen de CitH3-spiegel, een merker van de met NET samenhangende activiteit
Patiënten met reumatoïde artritis (RA) lopen een hoger cardiovasculair risico, ten dele als gevolg van persisterende systemische ontstekingsverschijnselen. “Neutrophil Extracellular Traps” (NET), structuren die door neutrofiele cellen worden afgegeven, zouden kunnen meespelen bij de pathogenese van de ontsteking en de vroege vaatletsels.
Griekse auteurs hebben prospectief de evolutie geëvalueerd van een merker van met NET samenhangende activiteit na het starten van een biologisch geneesmiddel, samen met de reumatologische activiteit, de serumlipiden en een maatstaf van subklinische atherosclerose.
De studie is uitgevoerd bij 36 RA-patiënten bij wie een biologisch geneesmiddel werd gestart. De patiënten werden geëvalueerd voor en na zes maanden behandeling. De ziekteactiviteit werd gemeten aan de DAS28-CRP, het CRP-gehalte en de bezinkingssnelheid. De vorsers hebben de plasmaconcentratie van gecitrullineerd histon H3 (CitH3), een met NET samenhangende merker, geëvalueerd met een ELISA-methode.
De dikte van het intima-mediacomplex van de carotis, een echografische maatstaf van subklinische atherosclerose, werd gemeten met een hogeresolutie-echografie. De vorsers hebben gezocht naar correlaties tussen de met NET samenhangende activiteit, de ontsteking, de serumlipiden en de dikte van het intima-mediacomplex van de carotis.
De ziekteactiviteit en de ontstekingsmerkers waren significant verbeterd na zes maanden behandeling. De mediane CitH3-spiegel was gedaald van 3,89 (0,11-32,78) naar 2,56 (0,07-8,39) (p = 0,025). De mediane dikte van het intima-mediacomplex van de carotis daalde van 1 mm (0,7-1,6) naar 0,75 mm (0,6-1,3) (p < 0,001). De mediane HDL-cholesterolconcentratie was gestegen van 56,36 ± 16,21 naar 67,47 ± 17,56 mg/dl (p < 0,001).
Bij de evaluatie na behandeling correleerde de CitH3-spiegel met de bezinkingssnelheid (β = 0,448; p = 0,018). Bij de longitudinale analyse correleerde de stijging van de HDL-cholesterol met de daling van de CitH3-spiegel (β = - 0,505; p = 0,003). Er is echter geen onafhankelijke correlatie vastgesteld tussen de verandering van de CitH3-spiegel en die van de DAS28, het CRP-gehalte, de bezinkingssnelheid, de plasmaconcentratie van geoxideerde LDL en de dikte van het intima-mediacomplex van de carotis. Er is geen significant verschil in daling van de CitH3-spiegel vastgesteld tussen een behandeling met TNF-alfa-antagonisten en een behandeling met andere biologische geneesmiddelen.
Dat wijst erop dat een biologisch geneesmiddel de met NET samenhangende activiteit zou kunnen afzwakken, parallel met een vermindering van de ontsteking en een verbetering van vasculaire parameters en de serumlipiden. De waargenomen link tussen HDL en CitH3 zou kunnen wijzen op een interactie tussen het immuunsysteem en het metabolisme.
Te bevestigen
Het betreft evenwel een explorerende studie: het aantal patiënten is klein, er is geen controlegroep, je kan er niet uit afleiden of het al dan niet gaat om een oorzakelijk verband, en je kan ook niet concluderen dat de incidentie van cardiovasculaire accidenten daalt. Grotere, gecontroleerde cohortonderzoeken zijn nodig om dat te bevestigen.
De CitH3-spiegel daalde tegelijk met de dikte van het intima-mediacomplex van de carotis. Voorzichtigheid is echter geboden bij de interpretatie daarvan. De metingen zijn immers uitgevoerd bij dezelfde patiënten voor en na behandeling, zonder controlegroep. Die parallelle evolutie bewijst dus nog niet dat de verandering van de carotis toe te schrijven is aan een daling van de met NET samenhangende activiteit of dat die correleert met een daling van het klinische risico. Meting van de CitH3-spiegel heeft vooralsnog enkel een explorerende waarde.
Referentie:
Papamichail GV, Chrysanthopoulou A, Georgiadis NA et al. Neutrophil extracellular trap suppression in rheumatoid arthritis patients treated with biologic therapy: a prospective observational study. Clinical Rheumatology. 2026. doi: 10.1007/s10067-026-08454-8