Obesitas en type 2-diabetes: naar een multimodaal beleid
De obesitasepidemie is een groot probleem voor de volksgezondheid wereldwijd. Vroeger werd obesitas beschouwd als een gedragsstoornis. Het is inmiddels echter duidelijk geworden dat obesitas een complexe chronische ziekte is, waarvan de biologische en neurohormonale mechanismen alsmaar beter worden ontrafeld.
De behandeling begint – en dat is cruciaal – met niet-farmacologische maatregelen, meer bepaald een gezonde levenswijze: lichaamsbeweging, een evenwichtige voeding en respecteren van de circadiaanse ritmes. Alsmaar vaker volstaat dat echter niet om het optreden van metabole problemen in de brede betekenis van het woord te voorkomen. Er bestaan echter meerdere geneesmiddelen met een bewezen effect op de sterfte.
Incretinomimetica
Incretinomimetica en meer bepaald GLP-1-agonisten en GIP-agonisten doen het gewicht dalen vooral via een effect op het verzadigingsgevoel (effect op de hypothalamus). De endogene darmhormonen hebben een zeer korte werkingsduur. De incretinomimetica hebben een lange halfwaardetijd, soms van een week. Het is wetenschappelijk ruimschoots bewezen dat incretinomimetica goede afslankmiddelen zijn: semaglutide verlaagt het gewicht met circa 15% en tirzepatide met 20%. In de media is er bijzonder veel te doen over die afslankmiddelen.
Ze gaan ook microvasculaire complicaties tegen bij diabetespatiënten en verbeteren het glucosemetabolisme (daling van het HbA1c-gehalte met 2,30%, p < 0,001, na 72 weken behandeling met tirzepatide).
De ESSENCE-studie is een fase III-studie die semaglutide heeft onderzocht bij MASLD (Metabole disfunctie geAssocieerde Steatotische Leverziekte). Na een jaar behandeling was de ontsteking in de lever drastisch verminderd. De FDA in de Verenigde Staten heeft semaglutide goedgekeurd als behandeling voor MASH (met metabole disfunctie geassocieerde steatohepatitis), vroeger niet-alcoholische steatohepatitis genoemd.
Toekomstmuziek
Sinds kort zijn klinische studies gestart met glucagonanalogen. Glucagonanalogen verhogen de lipolyse en het calorieverbruik en mobiliseren het vet in de lever. Die geneesmiddelen hebben allicht een mooie toekomst voor de boeg.
Ook zijn geneesmiddelen ontwikkeld die zowel de GLP-1-receptor als de glucagonreceptor stimuleren. In een fase II-studie is de MASH verbeterd zonder verergering van de leverfibrose. Vandaar het idee dat dergelijke geneesmiddelen de lever beschermen. Drievoudige agonisten (van de GLP-1-receptor, de GIP-receptor en de glucagonreceptor) zouden even goede resultaten geven als bariatrische chirurgie.
Beperkingen
Die enkelvoudige, dubbele of drievoudige agonisten hebben wel hun beperkingen: bijwerkingen, na stopzetting van de behandeling stijgt het gewicht weer, slechte therapietrouw, strenge terugbetalingsvoorwaarden, met name bij de behandeling van obesitas … Daarom blijft metabole chirurgie belangrijk in 2026, aldus prof. Pattou van het CHU van Rijsel.
De behandeling van obesitas is dus een multimodale behandeling aan het worden. Chirurgie en medicatie hoeven elkaar zeker niet uit te sluiten, maar dienen te worden gecombineerd in een stapsgewijs en gepersonaliseerd beleid. Vaak is ook psychotherapie nodig in geval van eetstoornissen die niet echt correleren met de eetlust (boulimie, snacken,…).
Referentie:
Naar een presentatie van prof. Audrey Loumaye en prof. François Pattou, Congrès d’hépato-gastroentérologie, Cliniques universitaires Saint-Luc, Brussel, 17 januari 2026.
