Pharma Figures voor 2025 tonen negatieve trends
Farmasector waarschuwt voor ‘forse vertrouwenscrisis’
De Belgische biofarmaceutische sector ziet de export, de investeringen, de werkgelegenheid en het aantal nieuwe octrooien dalen. Sectorfederatie pharma.be spreekt over "een alarmsignaal voor ons land".
Pharma.be, de federatie van de innovatieve biofarmaceutische bedrijven in België, publiceerde begin april de jaarlijkse Pharma Figures voor 2025. De belangrijkste indicatoren vertonen een negatieve trend.
Zo daalde de industriële productie met 5,7% en de export met 6,8% tegenover 2024. De uitvoer naar de Verenigde Staten, de grootste farmamarkt ter wereld, daalde zelfs met tien procent.
De werkgelegenheid daalde licht (-0,5%), maar de terugval bij het aantal onderzoekers is significant (-2,5%). Het aantal octrooiaanvragen kelderde met 15,3% tot het laagste niveau sinds 2019.
Sombere vooruitzichten
Begin dit jaar deed pharma.be een bevraging bij haar leden over hun vooruitzichten voor 2026. Die zijn weinig rooskleurig. Bijna de helft verwacht een daling van de investeringen in R&D en klinische studies. Daarnaast verwacht een kwart van de bedrijven dit jaar jobverliezen en uitstel of afstel van investeringen.
De enquête werd afgenomen vóór de oorlog in Iran. Het is moeilijk in te schatten wat daarvan de impact zal zijn, zegt Frédéric Clais, topman van het Amerikaanse farmabedrijf Eli Lilly in België en voorzitter van pharma.be. “Energiekosten en inflatie zullen alle productiebedrijven treffen. Maar daar komt bovenop dat wij net de kans zagen om meer naar het Midden-Oosten te exporteren, om de dalende export naar de VS te compenseren. Nu hebben die landen uiteraard andere prioriteiten – nog afgezien van de logistieke uitdagingen.”
Trage markttoegang
Negen op de tien bedrijven verwachten dit jaar een negatieve trend in de introductie van nieuwe geneesmiddelen op de Belgische markt.
De verklaring daarvoor is deels te zoeken in het Witte Huis: president Trump eist dat geneesmiddelen in de Verenigde Staten verkocht worden onder het ‘most favored nation’-principe. In de praktijk betekent dit dat prijzen in de VS moeten zakken tot op het (lagere) prijsniveau in Europa, wat bedrijven doet aarzelen om innovatieve geneesmiddelen hier op de markt te brengen.
'Een sector die investeert in onderzoek en ontwikkeling, waar veel innovatie plaatsvindt, heeft ook een markt nodig'
– Caroline Ven, ceo van pharma.be
“In België worden enorme kortingen bedongen, die rond de 50 of 55% van de prijzen van de betreffende geneesmiddelen liggen. Maar in een context waarin de Verenigde Staten niet langer meer willen betalen dan andere ontwikkelde landen, heeft dat directe gevolgen voor ons”, waarschuwt Caroline Ven, ceo van pharma.be.
Lokale markt moet bloeien
België moet echter ook de hand in eigen boezem steken. “Vijf jaar na de EMA-goedkeuring voor de Europese markt blijkt slechts de helft van de nieuwe medicijnen gelanceerd te zijn op de Belgische markt”, zegt Caroline Ven. “In Duitsland is dat 90%, in onze buurlanden 80%. Je krijgt op de hoofdkantoren van farmabedrijven niet uitgelegd dat een land dat een van de koplopers is in klinische proeven, zo traag is wanneer het gaat om markttoegang.”
“Onze boodschap aan de overheid is dat het uiteraard noodzakelijk is om onderzoek en ontwikkeling te blijven steunen, want dat is onze kracht, maar dat we moeten stoppen met de aanname dat alles wat we hier produceren nog een toekomst heeft zonder lokale markt. Een sector die investeert in onderzoek en ontwikkeling, waar veel innovatie plaatsvindt, heeft ook een markt nodig. Zonder markt heeft investeren en produceren geen zin.”
Positief saldo
Ven klaagt ook aan dat de geneesmiddelensector de voorbije jaren meer besparingen opgelegd kreeg dan alle andere sectoren van de gezondheidszorg samen, hoewel geneesmiddelen slechts 16% van het RIZIV-budget uitmaken. “Voor elke honderd euro die het RIZIV aan geneesmiddelen uitgeeft, vloeit er overigens tien euro meteen terug naar het RIZIV via allerlei bijdragen, taksen, ‘clawbacks’ bij budgetoverschrijdingen en – sinds 2025 – een ‘clawforward’ als voorafname op besparingen", verzucht Ven.
Ze wijst erop dat de biofarmaceutische activiteiten in België ook naast deze sectorspecifieke heffingen aanzienlijke inkomsten voor de overheid oplevert, via socialezekerheidsbijdragen, bedrijfsvoorheffing, vennootschapsbelasting en indirecte inkomsten. “De overheid gaf in 2024 voor 4,6 miljard euro uit aan geneesmiddelen. De sector was echter goed voor 6,8 miljard overheidsinkomsten – een positief saldo van meer dan 2 miljard dus. We hebben er alle belang bij dat deze belangrijke sector in ons land blijft.”
Pharma.be vraagt een betere valorisatie van R&D en klinisch onderzoek, een snellere en bredere toegang tot innovatieve geneesmiddelen, en een stop op extra heffingen en taksen op de sector.
