“Vormen zorginfecties een prioriteit voor de patiëntveiligheid?”
Zorggerelateerde infecties blijven een belangrijk aandachtspunt voor patiëntveiligheid in België. Cijfers van Sciensano tonen dat bijna één op de tien patiënten in Belgische ziekenhuizen te maken krijgt met minstens één zorggerelateerde infectie. Daarmee ligt België boven het Europees gemiddelde.
Om de kwestie hoger op de politieke agenda te plaatsen, organiseerde patiëntenvereniging Sepsibel een rondetafel in het federaal parlement. Dr. Dirk Ramaekers, voorzitter FOD Volksgezondheid, en dr. Fabian Desimpel, adviseur bij Kabinet Vandenbroucke, openden het gesprek met de stand van zaken in België.
“Het Belgisch zorgsysteem is innovatief en technologisch hoogstaand, met veel expertise. Toch blijven we botsen op dit ‘basisprobleem’”, stelt Ramaekers. Ondanks jarenlange inspanningen om zorginfecties te verminderen tonen de resultaten geen verbetering, wat volgens hem wijst op een structureel knelpunt binnen de zorg. Op nationaal niveau staan te veel thema’s tegelijk op de agenda, waardoor prioriteiten onvoldoende scherp worden gesteld. Vanuit de zorgsector klinkt daarom de vraag naar meer sturing en duidelijke communicatie. Dat kan door infectiedata concreter en zichtbaarder te maken, zodat inspanningen bijvoorbeeld via een financiële incentive kunnen worden beloond.
Ramaekers en Desimpel wijzen daarnaast op de groeiende problematiek van antibioticaresistentie. In het verleden werden antibiotica vaak preventief ingezet, vanuit de gedachte dat voorkomen beter is dan genezen. Tegelijk blijft de ontwikkeling van nieuwe antibiotica beperkt, omdat het huidige verdienmodel voor farmaceutische bedrijven nog steeds weinig aantrekkelijk is. De Europese Unie wil daarom sterker inzetten op investeringen in de ontwikkeling van nieuwe antibiotica. Volgens Ramaekers en Desimpel zal er daarnaast begin maart van dit jaar een sepsiscoördinator worden aangesteld, die met het eerder opgeleverde sepsisplan aan de slag zal gaan.
Extra gezondheidsuitgaven
Voorkombare zorginfecties en complicaties leiden tot een hogere werkdruk, een grotere belasting van de werkcapaciteit en vermijdbare kosten. De menselijke en maatschappelijke kost van ziekenhuisinfecties (vermijdbaar en onvermijdbaar samen) is enorm. Per jaar gaat het om 900.000 extra ziekenhuis(her)opnames, 2.700 overlijdens en ruim een half miljard euro aan extra gezondheidszorguitgaven, beargumenteert Sepsibel op basis van cijfers van Sciensano.
Een mogelijkheid om zorginfecties te beperken ligt in een betere opvolging van vaccinaties, stellen Irina De Knop (Anders.) en dr. Bart Demyttenaere (Solidaris). “De vaccinatiegraad bij volwassenen blijft onvoldoende, zeker voor RSV. Ik zie dat we het heel goed doen met kinderen, maar eens je volwassen bent, ben je op jezelf aangewezen. Wanneer je bijvoorbeeld op reis gaat naar een exotisch oord, moet je ineens gaan uitzoeken of je wel mee bent met al je vaccinaties. Is dat de verantwoordelijkheid van de patiënt zelf, of zou bijvoorbeeld de huisarts hier een grotere rol in kunnen spelen?”, klinkt het.
Voorkombare zorginfecties en complicaties leiden tot een hogere werkdruk, een grotere belasting van de werkcapaciteit en vermijdbare kosten
Volgens De Knop en Demyttenaere zijn er in ons land verschillende tools ontwikkeld die geschikt zijn om vaccinaties te laten opvolgen door huisartsen. Want, door huisartsen nauwer te betrekken bij populatiemanagement en systematisch na te gaan wie wel of niet gevaccineerd is, kan de preventieve aanpak worden versterkt. Andere EU-landen boeken op dit vlak duidelijk betere resultaten dan België, stellen ze.
Een ander belangrijk element in de preventie van zorginfecties is het verzamelen van data. Er moet echter nog veel vooruitgang worden geboekt op dit gebied, zoals infectioloog dr. Erika Vlieghe aangeeft, die wijst op een aantal structurele problemen in de gegevensverzamelingsketen. "Het aanmaken van bruikbare datasets vergt veel manuele inspanning, omdat informaticasystemen onvoldoende op elkaar zijn afgestemd. Bovendien wordt niet het volledige spectrum van zorginfecties in kaart gebracht, waardoor er leemtes zijn."
Hygiëne kost tijd
Tot slot speelt ook de mentaliteit van het zorgpersoneel een rol. "Preventie heeft een collectieve dimensie. De arts, de verloskundige, de verpleegkundigen, maar ook het schoonmaakpersoneel: ze spelen allemaal een belangrijke rol. Iedereen moet een duidelijk gevoel van urgentie hebben, maar dat is niet altijd gemakkelijk. Hygiëne kost tijd. En wanneer de operationele druk hoog is, worden de regels niet altijd even strikt toegepast", legt hoofdarts dr. Xavier Muschart (UCL Namen) uit. "Daarom moet een medisch directeur assertief zijn en verantwoordelijkheid nemen, indien nodig met dwangmaatregelen."
