Bariatrische chirurgie en metabolisme
RYGB versterkt vroege GLP-1-respons meer dan OAGB
Bariatrische chirurgie leidt tot sterke metabole verbeteringen, maar niet elke ingreep heeft hetzelfde hormonale effect. Recent in het International Journal of Obesity verschenen Fins onderzoek vergelijkt twee veelgebruikte bypassprocedures en toont duidelijke verschillen in de vroege GLP-1-respons. Die bevindingen kunnen relevant zijn voor procedurekeuze en patiëntselectie.
Bariatrische chirurgie is vandaag de meest effectieve behandeling voor ernstige obesitas en gaat gepaard met duurzame gewichtsreductie en verbetering van glykemische controle. De onderliggende mechanismen zijn echter complex en slechts gedeeltelijk opgehelderd. Darmhormonen zoals glucagon-like peptide-1 (GLP-1) spelen daarbij een centrale rol. In een gerandomiseerde gecontroleerde studie, gepubliceerd in het International Journal of Obesity, vergeleken onderzoekers de hormonale en metabole effecten van Roux-en-Y gastric bypass (RYGB) en one-anastomosis gastric bypass (OAGB) gedurende één jaar follow-up.
Obesitas en diabetes type 2
De studie omvatte 41 patiënten met obesitas, van wie een aanzienlijk deel ook type 2-diabetes had. Beide groepen waren vergelijkbaar qua leeftijd, geslacht, BMI en diabetesstatus. De lengte van het omgeleide darmsegment werd bij beide procedures gestandaardiseerd, wat een zuivere vergelijking mogelijk maakte. Voor de ingreep en zes en twaalf maanden erna ondergingen de deelnemers een uitgebreide mixed-meal test, waarbij GLP-1, secretine, glucose, insuline en C-peptide over zes uur werden gemeten.
Na twaalf maanden verloren patiënten in beide groepen ongeveer een kwart van hun lichaamsgewicht. Ook de metabole winst was vergelijkbaar: daling van HbA1c, verbetering van insulinegevoeligheid, gunstige veranderingen in lipidenprofiel en afname van inflammatoire markers. Toch bleek de hormonale respons niet identiek. Zowel RYGB als OAGB gingen gepaard met een uitgesproken toename van postprandiale GLP-1-secretie, met een stijging van de totale blootstelling tot meer dan drie keer de uitgangswaarde. Opvallend was echter dat de vroege GLP-1-respons (eerste 60 minuten) en de piekconcentraties consequent hoger lagen na RYGB dan na OAGB.
Secretinespiegels
De verschillen waren al zichtbaar zes maanden na de ingreep en bleven grotendeels behouden na één jaar. Parallel daarmee vertoonde RYGB ook een sterkere vroege postprandiale stijging van glucose, wat wijst op snellere nutriëntenabsorptie. Secretinespiegels daarentegen bleven bij beide procedures onveranderd, wat suggereert dat dit hormoon op langere termijn geen dominante rol speelt in de metabole effecten van deze ingrepen.
De onderzoekers onderzochten ook subjectieve eetervaringen. Hongergevoelens na de maaltijd namen in beide groepen af, maar die daling was duidelijker en consistenter na RYGB. Opmerkelijk genoeg vertaalden de verschillen in GLP-1 zich niet rechtstreeks naar verschillen in verzadiging, wat de complexiteit van eetregulatie onderstreept.
Niet volledig inwisselbaar
Volgens de auteurs weerspiegelen deze bevindingen de anatomische verschillen tussen beide operaties. Bij RYGB komen nutriënten pas later in contact met gal- en pancreassappen, wat leidt tot een snelle stimulatie van GLP-1-producerende L-cellen in het distale ileum. Bij OAGB is dat contact onmiddellijker, wat mogelijk een minder uitgesproken hormonale piek veroorzaakt. Hoewel beide procedures klinisch vergelijkbare resultaten opleveren op vlak van gewicht en metabole gezondheid, tonen de data aan dat de onderliggende fysiologie verschilt.
Dit betekent dat RYGB en OAGB niet volledig uitwisselbaar zijn. De sterkere vroege GLP-1-respons na RYGB kan voordelen bieden op het vlak van glykemische controle en hongersuppressie, maar mogelijk ook risico’s meebrengen, zoals postprandiale hypoglykemie. De auteurs pleiten daarom voor verder onderzoek naar de klinische relevantie van deze hormonale verschillen en hun rol bij gepersonaliseerde keuze van bariatrische chirurgie.
Heinonen, S., Karppinen, J.E., Saarinen, T. et al. Greater early postprandial GLP-1 increase after Roux-en-Y than one-anastomosis gastric bypass, with unchanged secretin: a randomized controlled trial. Int J Obes (2026). https://doi.org/10.1038/s41366-025-02000-3
