'Het medisch centrum runnen voelt als een teamsport'
REPORTAGE Tussen de Bolderbergbocht (turn 12) en de Jochen Rindtbocht (turn 14) ligt het medisch centrum van Circuit Zolder. Daar staat het team van Chief Medical Officer dr. Michiel Boon wekelijks paraat om in te grijpen bij raceongevallen.
Het is een heldere zaterdagochtend op het Limburgse Circuit Zolder. Ondanks het vroege uur vullen de rauwe klanken van brullende 5,7-liter V8-motoren de lucht. De Amerikaanse NASCAR-wagens razen met brute kracht over het asfalt, achtervolgd door de doordringende geur van brandstof. De coureurs zijn volop bezig het circuit te verkennen, ter voorbereiding op de grote finale van het Europese NASCAR-seizoen die later die dag zal plaatsvinden.
“Elke week is hier anders, een Porsche klinkt al heel anders dan het bulderende geluid van deze Amerikaanse auto’s”, zegt dr. Michiel Boon lachend tegen Artsenkrant. De anesthesist-urgentiearts werkt op de spoedgevallendienst van het Sint-Trudo Ziekenhuis en staat in de weekenden regelmatig als Chief Medical Officer (CMO) langs het Limburgse circuit. “Ik ben in de eerste plaats echt een autofanaat. Via het ziekenhuis ken ik een aantal mensen die actief zijn bij het circuit. Op een bepaald moment vroegen ze me of ik CMO wilde worden, waar ik maar al te graag ja op zei”, aldus Boon, terwijl de grote Amerikaanse racewagens met een hard geronk achter hem voorbijschieten.
Gele Ford
Tijdens een raceweekend bestaat het medische team van Boon, naast hemzelf, uit drie of vier andere urgentieartsen, meerdere verpleegkundigen, ambulanciers en leden van het extrication team. “In totaal zijn er zo’n 25 hulpverleners actief tijdens een raceweekend. We rijden met twee medical cars, elk bemand met een urgentiearts, een verpleegkundige en een ervaren chauffeur. Daarnaast staat er langs de baan altijd een voertuig van het extrication team paraat, evenals twee ziekenwagens, waarvan één staat aangemeld als 112-ambulance. Daarmee mogen we dus ook op de openbare weg rijden en patiënten naar het ziekenhuis vervoeren wanneer dat nodig is.”
Ondertussen lopen we naar een van de medical cars die naast de baan geparkeerd staat. Het medisch materiaal van de gele Ford komt grotendeels overeen met dat van een MUG, vertelt Boon terwijl hij de achterklep opent en een van de koffers tevoorschijn haalt. “We zijn uitgerust voor vrijwel alle medische urgenties die op én langs het circuit plaats kunnen vinden. Niet alleen trauma’s, maar ook allergische reacties, hartinfarcten, hypoglycemie en bijvoorbeeld epileptische aanvallen.”
Start van de race
Terwijl op de achtergrond de racewagens nog altijd over het circuit razen, verzamelt het team zich rond Boon voor de ochtendbriefing. Aandachtspunten en bijzonderheden voor de dag worden doorgenomen en de teamverdeling wordt gemaakt. Dit weekend zal Boon als urgentiearts verantwoordelijk zijn voor het medisch centrum naast het racecircuit, terwijl zijn collega’s plaatsnemen in de twee medical cars die paraat staan langs de baan.
“Wanneer er een ongeval op de baan gebeurt, moeten wij eerst wachten op toestemming van race control voordat we het circuit mogen betreden”, legt Boon uit. “Intussen blussen de veiligheidsmarshals, die verspreid rond de baan staan, eventuele branden. Zodra we met de medical car ter plaatse zijn, is het aan de arts om de situatie in te schatten en het plan van aanpak te bepalen. Bijvoorbeeld, wanneer een coureur niet zelfstandig uit het voertuig kan komen maken we gebruik van het extrication team. Die zijn speciaal opgeleid om de coureur op veilige en stabiele wijze uit het voertuig te verwijderen. Het is een zeer gevaarlijke omgeving, zelfs wanneer de race geneutraliseerd is. Wagens kunnen nog steeds bewegen en er kan gelekte brandstof spontaan ontbranden.”
Ondertussen hebben Boons collega’s zich klaargemaakt voor de start van de race. Terwijl de NASCAR-auto’s staan opgesteld bij de start, nemen de gele medical cars positie achteraan op de grid. “De start van de race is het moment waarop het risico op ongevallen het grootst is”, zegt Boon. “De wagens rijden dan dicht op elkaar en nemen meer risico om een gunstige positie te veroveren. Daarom rijden we de eerste ronde mee over het circuit, zodat we bij een crash snel ter plaatse zijn. Daarna blijven we op twee vaste punten langs het circuit opgesteld voor de rest van de race.”
Bijscholing
De autosport heeft zich de afgelopen jaren stormachtig ontwikkeld. Niet enkel veiligheidsmaatregelen, maar ook de introductie van elektrische voertuigen (EV's) maakt dat veiligheidspersoneel continu met deze ontwikkelingen mee moet evolueren. “Vanuit de FIA krijgen we jaarlijks een update over de racewagens. Eén van de grootste uitdagingen voor de toekomst zijn EV's. De FIA zoekt zelf mee naar de juiste procedures voor situaties waarin je bijvoorbeeld een ‘red car’ hebt; dus een voertuig waar nog spanning op staat”, zegt Boon. “Elke wagen is anders, dus we moeten telkens opnieuw nagaan welke technieken we moeten toepassen. Dat oefenen we als team dan ook regelmatig.”
Volwaardige spoedgevallendienst
We staan inmiddels in de overdekte ambulancehal van het medisch centrum naast het circuit. Aan deze zijde kunnen ambulances rechtstreeks vanaf de baan naar binnen rijden. Het complex is qua voorzieningen vergelijkbaar met een spoedgevallendienst: zo is er een speciale burn unit met spoelbed, een urgent treatment-ruimte, een shockroom en een observatieruimte.
“Wanneer een coureur na een incident wordt binnengebracht, wordt hij opgevangen door een urgentiearts”, legt Boon uit. “Elke arts heeft zijn eigen expertise, dus als team bekijken we telkens wie het meest geschikt is om de verantwoordelijkheid voor de patiënt op zich te nemen. In principe kunnen we hier bijna alles uitvoeren wat een klassieke spoedgevallendienst ook doet. We beschikken over alle noodzakelijke apparatuur en medicatie om acute zorg op hoog niveau te verlenen; denk aan advanced life support, traumastabilisatie, luchtwegbeheer, anesthesie en immobilisatie. Het enige wat we hier niet doen zijn langdurige behandelingen. Het draait hier om acute stabilisatie en de veilige overdracht naar het ziekenhuis.”
De manier van werken op het racecircuit is volgens de urgentiearts uniek. “In het ziekenhuis, wanneer je met de MUG wordt uitgestuurd, beschik je altijd over beperkte informatie. Je weet nooit zeker of wat je gehoord hebt overeenkomt met wat je ter plaatse aantreft. Soms valt het mee, maar het kan evengoed veel erger zijn. Hier is dat anders. Je wordt uitgestuurd door mensen waarvan je wéét dat de briefing correct is. Bovendien zie je het incident live gebeuren op de schermen, waardoor je jezelf kan voorbereiden. Die directe koppeling tussen observatie en interventie; dat vind je nergens anders en maakt dit werk uniek.”
Boon benadrukt dat ook het teamgevoel en de samenwerking tussen de verschillende disciplines hem enorm aantrekken. “Het medisch centrum runnen voelt als een teamsport. We doen het allemaal met veel passie, de groepssfeer is dus dik in orde. Wat mij ook aanspreekt is de afwisseling van werk en natuurlijk ook de prachtige locatie waar ik mag staan. Ik ervaar het als een ontspannen manier van werken”, besluit de urgentiearts met een glimlach.
